Không phải cơn giật nào cũng là động kinh

Không phải cứ co giật là động kinh.

Và việc phân biệt cho đúng ảnh hưởng rất lớn tới điều trị — vì cách xử lý hoàn toàn khác nhau.

Vì sao quan trọng

Nếu chẩn đoán nhầm là động kinh

• Uống thuốc động kinh không cần thiết — với tác dụng phụ.
• Nguyên nhân thật không được xử lý.
• Mang chẩn đoán suốt đời một cách không cần thiết.
• Hạn chế cuộc sống không cần thiết.

Nếu bỏ sót động kinh thật

• Cơn tiếp tục tái diễn.
• Nguy cơ chấn thương.
• Nguy cơ cơn kéo dài nguy hiểm.
• Ảnh hưởng học tập, công việc.

Các nguyên nhân khác

Ngất

Đây là nguyên nhân hay bị nhầm nhất.

Khi máu lên não giảm đột ngột, người bệnh có thể ngất — và trong lúc ngất có thể có vài động tác giật.

Nguyên nhân ngất

• Đứng lâu, nóng bức.
• Đau, sợ hãi, thấy máu.
• Đứng dậy đột ngột.
• Mất nước.
• Bệnh tim — rối loạn nhịp, bệnh van tim.
• Một số thuốc.

Phân biệt với động kinh

Điểm phân biệt hữu ích nhất: sau cơn tỉnh nhanh hay lú lẫn lâu.

Vì sao quan trọng

Ngất do bệnh tim có thể nguy hiểm tính mạng — và cần điều trị hoàn toàn khác.

Nên ngất không rõ nguyên nhân cần được khám tim mạch.

Hạ đường huyết

Thường gặp ở người tiểu đường đang điều trị.

Dấu hiệu trước đó

• Vã mồ hôi, run tay.
• Đói cồn cào.
• Tim đập nhanh.
• Lú lẫn, hành xử lạ.
• Rồi có thể co giật, hôn mê.

Đây là lý do người tiểu đường co giật cần được kiểm tra đường huyết ngay.

Rối loạn điện giải

• Natri, canxi, magie bất thường.
• Có thể do bệnh thận, do thuốc, do mất nước.

Cai rượu

• Người nghiện rượu ngừng đột ngột có thể co giật.
• Thường xảy ra trong vài ngày sau khi ngừng.
• Cần được xử trí y tế.

Đây là thông tin cần nói thật với bác sĩ — vì nó thay đổi hoàn toàn cách xử trí.

Ngộ độc và thuốc

• Một số thuốc có thể gây co giật.
• Quá liều thuốc.
• Chất kích thích.
• Ngộ độc hoá chất.

Sốt cao ở trẻ nhỏ

• Tình trạng riêng, thường gặp.
• Phần lớn không tiến triển thành động kinh.
• Vẫn cần đưa đi khám.

Thiếu oxy

• Sau ngừng tim.
• Ngạt thở.

Nhiễm trùng thần kinh

• Viêm màng não, viêm não.
• Thường kèm sốt, đau đầu, cứng gáy.
• Cần cấp cứu.

Rối loạn vận động khác

• Run.
• Máy giật cơ khi ngủ.
• Các rối loạn vận động khác.

Cơn không do động kinh

Có những cơn giống động kinh nhưng không có hoạt động điện bất thường trong não.

Đây là tình trạng thật, cần được chẩn đoán và điều trị đúng hướng — và không phải là người bệnh giả vờ.

Việc phân biệt cần các thăm dò chuyên sâu.

Làm sao phân biệt

Mô tả cơn là quan trọng nhất

Bác sĩ dựa chủ yếu vào mô tả cơn — vì họ hiếm khi chứng kiến được.

Cần mô tả

• Trước cơn có dấu hiệu gì — hoa mắt, cảm giác lạ, mùi lạ.
• Cơn bắt đầu thế nào — từ đâu, bên nào trước.
• Đang làm gì khi xảy ra.
• Tư thế lúc đó.
• Kéo dài bao lâu.
• Có mất ý thức không.
• Mắt mở hay nhắm, nhìn về đâu.
• Có cắn lưỡi không.
• Có tiểu tiện không tự chủ không.
• Da tái hay tím.
• Sau cơn bao lâu thì tỉnh táo.
• Có đau cơ, đau đầu sau đó không.

Quay video — cách hiệu quả nhất

Đây là lời khuyên có giá trị thực tế cao nhất.

Nếu chứng kiến cơn và đã có người lo phần an toàn — hãy quay lại.

Một đoạn video có thể là thông tin quyết định trong chẩn đoán.

Các thăm dò

Điện não đồ

• Ghi lại hoạt động điện của não.
• Có thể phát hiện bất thường gợi ý động kinh.

Điều quan trọng cần biết:

• Kết quả bình thường KHÔNG loại trừ được động kinh — vì chỉ ghi trong khoảng thời gian đo.
• Ngược lại, bất thường nhỏ chưa chắc là động kinh.
• Có thể cần đo kéo dài hoặc đo khi thiếu ngủ.
• Đo kèm ghi hình có giá trị cao nhất.

Vì vậy: chẩn đoán động kinh dựa chủ yếu vào mô tả cơn và bệnh cảnh chung, không chỉ dựa vào điện não đồ.

Chụp não

• Tìm tổn thương có thể là nguyên nhân.
• Cộng hưởng từ thường chi tiết hơn.

Xét nghiệm máu

• Đường huyết.
• Điện giải.
• Chức năng gan thận.
• Tìm nhiễm trùng.
• Tìm chất độc nếu nghi ngờ.

Thăm dò tim

• Điện tim — nếu nghi ngất do tim.
• Theo dõi nhịp tim kéo dài.
• Siêu âm tim.

Thông tin cần cung cấp cho bác sĩ

• Mô tả cơn càng chi tiết càng tốt.
• Video nếu có.
• Đã xảy ra mấy lần.
• Thuốc đang dùng.
• Có uống rượu không, có ngừng đột ngột không.
• Có dùng chất kích thích không.
• Có bệnh tim, tiểu đường không.
• Có chấn thương đầu trước đây không.
• Gia đình có ai bị tương tự không.
• Có sốt, đau đầu không.

Hãy nói thật — đặc biệt về rượu và chất kích thích, vì chúng thay đổi hoàn toàn hướng chẩn đoán.

Nếu chưa rõ chẩn đoán

Đôi khi cần thời gian để xác định.

Trong lúc chờ

• Ghi nhật ký các cơn.
• Quay video nếu xảy ra lại.
• Giữ an toàn — tránh các hoạt động nguy hiểm cho tới khi rõ.
• Đi khám lại theo hẹn.
• Làm các thăm dò được chỉ định.

Việc bác sĩ chưa kết luận ngay không phải là họ không biết — mà là họ cẩn thận, vì chẩn đoán này theo người bệnh rất lâu.

Nếu đang điều trị mà nghi chẩn đoán chưa đúng

Nếu bạn đang uống thuốc động kinh nhưng nghi ngờ chẩn đoán:

• Nói với bác sĩ — đừng tự ngừng thuốc.
• Mang nhật ký cơn.
• Đề nghị đánh giá lại.
• Hỏi về khả năng đo điện não đồ kèm ghi hình.
• Có thể xin ý kiến chuyên khoa thần kinh.

Tuyệt đối không tự ngừng thuốc để "thử xem có phải động kinh không" — việc này rất nguy hiểm.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Không phải cứ co giật là động kinh — ngất, hạ đường huyết và nhiều tình trạng khác cũng gây biểu hiện tương tự.
2. Quay video cơn là việc hữu ích nhất mà người chứng kiến làm được cho việc chẩn đoán.
3. Điện não đồ bình thường không loại trừ được động kinh — chẩn đoán dựa chủ yếu vào mô tả cơn.

Câu hỏi thường gặp