Đau đầu: khi nào là cấp cứu

Phần lớn đau đầu không nguy hiểm.

Nhưng có một số dấu hiệu mà việc chậm trễ có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Bài này để nhận ra chúng.

Đau đầu dữ dội đột ngột

Đây là dấu hiệu quan trọng nhất.

Đặc điểm

• Xuất hiện đột ngột — không tăng dần.
• Đạt mức dữ dội nhất trong thời gian rất ngắn.
• Khác hẳn mọi cơn đau đầu trước đây.
• Nhiều người mô tả: "cơn đau đầu tệ nhất đời tôi" hoặc "như bị đập vào đầu".

Có thể kèm

• Nôn.
• Cứng gáy.
• Sợ ánh sáng.
• Giảm ý thức.
• Yếu nửa người.

Vì sao nguy hiểm

Đây có thể là dấu hiệu chảy máu trong sọ — tình trạng cần xử trí ngay.

Cần làm

ĐI CẤP CỨU NGAY.

Không uống thuốc rồi chờ. Không chờ xem có đỡ không.

Đau đầu kèm sốt và cứng gáy

Bộ ba đáng chú ý

1. Đau đầu.
2. Sốt.
3. Cứng gáy.

Cứng gáy là gì

Không cúi được đầu để cằm chạm ngực do đau và cứng.

Cách kiểm tra

• Bảo người bệnh cúi đầu xuống chạm cằm vào ngực.
• Nếu không làm được vì đau và cứng — đây là dấu hiệu đáng chú ý.

Có thể kèm

• Sợ ánh sáng.
• Nôn.
• Lú lẫn.
• Ban trên da — đặc biệt ban không mất khi ấn.
• Co giật.

Vì sao nguy hiểm

Có thể là viêm màng não — tình trạng cần điều trị khẩn cấp.

Chậm trễ có thể dẫn tới hậu quả nặng nề.

Cần làm

ĐI CẤP CỨU NGAY.

Đau đầu kèm triệu chứng thần kinh

Các triệu chứng cần chú ý

• Yếu, tê một bên người.
• Nói khó, nói lắp.
• Méo miệng.
• Nhìn đôi, mất thị lực.
• Mất thăng bằng đột ngột.
• Lú lẫn.
• Co giật.
• Giảm ý thức.

Vì sao nguy hiểm

Có thể là đột quỵ hoặc tổn thương não khác.

Cần làm

GỌI CẤP CỨU NGAY — đặc biệt nếu có các dấu hiệu của đột quỵ.

Đau đầu sau chấn thương đầu

Cần chú ý nếu

• Đau tăng dần sau chấn thương.
• Kèm nôn.
• Kèm buồn ngủ bất thường.
• Kèm lú lẫn.
• Kèm yếu nửa người.
• Đang dùng thuốc chống đông.
• Người cao tuổi.

Xem thêm bài về chấn thương đầu.

Các dấu hiệu nguy hiểm khác

Đau đầu kèm nôn vọt

• Nôn đột ngột không có buồn nôn trước.
• Đặc biệt vào buổi sáng.
• Có thể là dấu hiệu tăng áp lực trong sọ.

Đau đầu ở người có nguy cơ đặc biệt

• Người suy giảm miễn dịch.
• Người đang điều trị ung thư.
• Người có tiền sử ung thư.
• Người dùng thuốc chống đông.
• Người vừa phẫu thuật não.

Ở các nhóm này, đau đầu mới xuất hiện cần được đánh giá sớm hơn.

Đau đầu ở phụ nữ mang thai

• Đau đầu mới hoặc nặng lên trong nửa sau thai kỳ.
• Kèm nhìn mờ, phù, đau vùng thượng vị.
• Có thể liên quan tới tiền sản giật.
• Cần đi khám ngay.

Đau đầu kèm mắt đỏ và nhìn mờ

• Đau dữ dội quanh một mắt.
• Mắt đỏ, nhìn mờ, thấy quầng sáng.
• Buồn nôn.
• Có thể là cơn tăng nhãn áp cấp — cần cấp cứu.

Đau đầu ở người trên tuổi trung niên kèm

• Đau vùng thái dương, sờ thấy đau.
• Đau hàm khi nhai.
• Nhìn mờ, mất thị lực.
• Sốt nhẹ, mệt mỏi.

Đây là tình huống cần khám sớm vì có nguy cơ ảnh hưởng thị lực.

Tóm tắt: đi cấp cứu ngay khi

1. Đau đầu dữ dội đột ngột, khác hẳn mọi cơn trước.
2. Đau đầu kèm sốt và cứng gáy.
3. Đau đầu kèm yếu nửa người, nói khó, méo miệng.
4. Đau đầu kèm co giật.
5. Đau đầu kèm lú lẫn, giảm ý thức.
6. Đau đầu sau chấn thương đầu kèm dấu hiệu bất thường.
7. Đau đầu kèm nhìn đôi hoặc mất thị lực.
8. Đau đầu dữ dội kèm mắt đỏ và nhìn mờ.

Cần đi khám sớm khi

• Đau đầu kiểu mới, khác hẳn trước đây.
• Nặng dần qua các tuần.
• Đau nhiều về sáng, làm tỉnh giấc.
• Đau tăng khi ho, cúi, rặn.
• Kèm bất kỳ triệu chứng thần kinh nào dù nhẹ.
• Người trên tuổi trung niên mới bắt đầu đau đầu.
• Có thay đổi tính cách, sa sút trí nhớ.
• Đau đầu ở người có nguy cơ đặc biệt.

Những việc không nên làm

Không uống thuốc rồi chờ

Với các dấu hiệu nguy hiểm:

• Thuốc có thể che lấp triệu chứng.
• Làm chậm việc chẩn đoán.
• Không giải quyết được nguyên nhân.

Nếu đã uống thuốc rồi — hãy nói với bác sĩ.

Không chờ xem có đỡ không

Với đau đầu dữ dội đột ngột, thời gian rất quan trọng.

Không tự lái xe đi

Nếu có các triệu chứng thần kinh — nhờ người khác chở hoặc gọi cấp cứu.

Không áp dụng các cách dân gian

• Không cạo gió.
• Không chích máu.
• Đây là lúc cần đi viện, không phải lúc thử các biện pháp tại nhà.

Khi đi cấp cứu nên nói gì

• Đau bắt đầu lúc nào, đột ngột hay từ từ.
• Mức độ đau.
• Có khác các cơn trước không.
• Các triệu chứng kèm theo.
• Đang làm gì khi bắt đầu đau.
• Đã uống thuốc gì chưa.
• Thuốc đang dùng thường xuyên — đặc biệt thuốc chống đông.
• Bệnh nền.
• Có chấn thương gần đây không.
• Tiền sử đau đầu.

Nếu không chắc

Nguyên tắc: nếu không chắc thì đi khám.

Vì:

• Đi khám rồi không sao là kết quả tốt nhất.
• Chậm trễ với các tình huống nguy hiểm có thể gây hậu quả lớn.
• Nhân viên y tế thà đánh giá rồi thấy không sao còn hơn bỏ sót.

Dạy người trong nhà biết

Đây là việc đáng làm:

• Dạy các dấu hiệu nguy hiểm cho mọi người trong nhà.
• Đặc biệt: đau đầu dữ dội đột ngột và đau đầu kèm sốt cứng gáy.
• Dán số cấp cứu nơi dễ thấy.
• Nói rõ: không cạo gió, không chích máu, đi viện ngay.

Với người hay đau đầu

Người có đau nửa đầu hoặc đau đầu mạn tính cần biết:

Cần chú ý nếu

• Cơn này khác hẳn các cơn thường lệ.
• Đau dữ dội hơn nhiều.
• Xuất hiện triệu chứng mới chưa từng có.
• Thuốc thường dùng không có tác dụng.
• Kéo dài lâu hơn nhiều.

Có bệnh đau đầu mạn tính không loại trừ được việc mắc thêm vấn đề nguy hiểm.

Nên đừng cho rằng mọi cơn đau đầu đều là cơn quen thuộc.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Đau đầu dữ dội đột ngột, khác hẳn mọi cơn trước — đi cấp cứu ngay, không uống thuốc rồi chờ.
2. Đau đầu kèm sốt và cứng gáy — đi cấp cứu ngay.
3. Người hay đau đầu vẫn cần chú ý nếu cơn này khác hẳn thường lệ — đừng cho rằng mọi cơn đều giống nhau.

Câu hỏi thường gặp