Đau đầu ở trẻ em: khi nào cần chú ý

Trẻ em cũng bị đau đầu — nhiều hơn người ta tưởng.

Và việc phân biệt đau đầu thường với dấu hiệu đáng lo rất quan trọng.

Các nguyên nhân thường gặp

Nguyên nhân hằng ngày

• Thiếu ngủ — rất phổ biến ở trẻ ngày nay.
• Bỏ bữa, đói.
• Mất nước — trẻ hay quên uống nước.
• Mỏi mắt — dùng màn hình nhiều.
• Tật khúc xạ chưa được phát hiện.
• Căng thẳng, áp lực học tập.
• Tư thế ngồi học sai.
• Thiếu vận động.
• Nắng nóng.

Do bệnh

• Cảm cúm, sốt — nguyên nhân hay gặp nhất.
• Viêm xoang.
• Viêm tai.
• Vấn đề về răng.
• Thiếu máu.

Đau nửa đầu ở trẻ

Khá thường gặp nhưng hay bị bỏ qua.

Biểu hiện có thể khác người lớn

• Cơn ngắn hơn.
• Có thể đau cả hai bên chứ không nhất thiết một bên.
• Kèm buồn nôn, nôn.
• Sợ ánh sáng, tiếng ồn — trẻ muốn vào phòng tối nằm.
• Có thể kèm đau bụng — đôi khi đau bụng nổi bật hơn đau đầu.
• Chóng mặt.
• Da tái.
• Ngủ một giấc thì đỡ.

Yếu tố khởi phát ở trẻ

• Thiếu ngủ.
• Bỏ bữa.
• Căng thẳng — thi cử, mâu thuẫn.
• Nắng nóng.
• Vận động quá sức.
• Màn hình.

Thường có tiền sử gia đình

Nếu cha mẹ bị đau nửa đầu — nên nói với bác sĩ, đây là thông tin hữu ích.

Dấu hiệu cần đi khám NGAY

• Đau đầu kèm nôn vọt — đặc biệt buổi sáng.
• Đau làm trẻ tỉnh giấc ban đêm.
• Đau nặng dần qua các tuần.
• Đau đầu kèm sốt và cứng gáy.
• Kèm yếu tay chân, đi loạng choạng.
• Kèm co giật.
• Kèm lú lẫn, buồn ngủ bất thường.
• Kèm nhìn đôi, lác mắt mới xuất hiện.
• Sau chấn thương đầu.
• Đau đầu dữ dội đột ngột.
• Thay đổi hành vi, học sa sút rõ.
• Đau tăng khi ho, cúi người.
• Ở trẻ dưới sáu tuổi kêu đau đầu thường xuyên.

Về nôn vọt buổi sáng

Đây là dấu hiệu quan trọng nhất cần nhớ.

• Nôn đột ngột, không có buồn nôn trước.
• Thường sáng sớm.
• Nôn xong đỡ đau đầu.
• Không kèm tiêu chảy.
• Tái đi tái lại.

Hay bị nhầm là rối loạn tiêu hoá — và trẻ được điều trị dạ dày trong thời gian dài.

Dấu hiệu nên đi khám sớm

• Đau đầu tái diễn nhiều lần.
• Ảnh hưởng tới việc học, việc chơi.
• Trẻ phải nghỉ học vì đau đầu.
• Phải dùng thuốc giảm đau thường xuyên.
• Cha mẹ lo lắng.

Khi đưa trẻ đi khám

Nên chuẩn bị thông tin

• Đau từ bao giờ.
• Bao lâu một lần.
• Đau ở đâu, kiểu gì — để trẻ tự chỉ và mô tả.
• Kéo dài bao lâu.
• Có triệu chứng gì kèm theo.
• Thường xảy ra lúc nào — sáng, chiều, sau khi học.
• Điều gì làm đỡ.
• Ảnh hưởng tới sinh hoạt thế nào.
• Trẻ ngủ thế nào, ăn thế nào.
• Có áp lực gì ở trường hoặc ở nhà không.
• Gia đình có ai đau đầu tương tự không.

Ghi nhật ký

Rất hữu ích với trẻ đau đầu tái diễn.

Ghi lại ngày giờ, mức độ, hoàn cảnh — sẽ thấy được mẫu hình.

Xử lý đau đầu thông thường ở trẻ

Việc đầu tiên: kiểm tra các nguyên nhân đơn giản

• Trẻ có ngủ đủ không?
• Có bỏ bữa không?
• Có uống đủ nước không?
• Có dùng màn hình quá nhiều không?
• Có căng thẳng gì không?
• Đã khám mắt chưa?

Rất nhiều trường hợp đau đầu ở trẻ giải quyết được chỉ bằng việc điều chỉnh các yếu tố này.

Khi trẻ đau

• Cho nghỉ ngơi nơi yên tĩnh, ánh sáng dịu.
• Cho uống nước.
• Cho ăn nhẹ nếu đói.
• Chườm mát trán.
• Cho ngủ nếu trẻ muốn — nhiều trẻ dậy là đỡ.
• Tắt màn hình.

Về thuốc

• Hỏi bác sĩ về loại và liều phù hợp với tuổi.
• Không tự dùng thuốc của người lớn.
• Không dùng quá thường xuyên.
• Nếu phải dùng thường xuyên — đi khám.

Phòng ngừa

Ngủ

• Ngủ đủ theo tuổi.
• Giờ ngủ đều đặn, kể cả cuối tuần.
• Không dùng màn hình trước khi ngủ.
• Phòng ngủ tối và yên tĩnh.

Ăn uống

• Ăn sáng đầy đủ — trẻ bỏ bữa sáng hay đau đầu.
• Không bỏ bữa.
• Uống đủ nước — nhắc trẻ mang bình nước đi học.
• Hạn chế nước ngọt có ga.

Màn hình và học tập

• Giới hạn thời gian màn hình.
• Nghỉ mắt định kỳ khi học.
• Tư thế ngồi học đúng, đủ ánh sáng.
• Khám mắt định kỳ.

Vận động và tinh thần

• Vận động ngoài trời hằng ngày.
• Không tạo áp lực học tập quá mức.
• Chú ý tới các vấn đề ở trường — bị bắt nạt, áp lực bạn bè.
• Lắng nghe trẻ.

Về áp lực học tập

Đây là nguyên nhân đáng chú ý ở Việt Nam.

Trẻ học quá nhiều, ngủ quá ít, ít vận động — tổ hợp này gây đau đầu rất phổ biến.

Dấu hiệu gợi ý

• Đau đầu vào cuối ngày học.
• Đỡ vào cuối tuần và ngày nghỉ.
• Đau nhiều hơn vào mùa thi.
• Kèm mệt mỏi, khó ngủ.

Nên làm

• Xem lại lịch học của trẻ.
• Bảo đảm đủ thời gian ngủ và chơi.
• Nói chuyện với trẻ về áp lực.
• Không so sánh với bạn bè.
• Trao đổi với nhà trường nếu cần.

Khi trẻ đau đầu thường xuyên

Cần

• Đi khám để loại trừ nguyên nhân cần chú ý.
• Ghi nhật ký tìm mẫu hình.
• Khám mắt.
• Điều chỉnh nếp sinh hoạt.
• Trao đổi với nhà trường.

Tránh

• Không coi nhẹ lời kêu đau của trẻ.
• Không cho là trẻ giả vờ để trốn học.
• Không lạm dụng thuốc giảm đau.
• Không tạo thêm áp lực.

Về việc nghi trẻ giả vờ

Đây là điều nhiều cha mẹ nghĩ tới.

Nhưng ngay cả khi đau đầu liên quan tới việc không muốn đi học — thì vẫn là vấn đề thật cần tìm hiểu.

Có thể trẻ đang gặp khó khăn ở trường mà không nói được.

Với trẻ nhỏ chưa nói được

Trẻ nhỏ có thể biểu hiện đau đầu bằng:

• Quấy khóc, cáu kỉnh.
• Ôm đầu, đập đầu.
• Không muốn chơi.
• Sợ ánh sáng — muốn vào chỗ tối.
• Bỏ ăn.
• Nôn.
• Ngủ nhiều bất thường.

Trẻ dưới sáu tuổi kêu đau đầu thường xuyên nên được khám — vì ở tuổi này đau đầu tái diễn ít gặp hơn.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Trẻ nôn vọt buổi sáng kèm đau đầu kéo dài cần đi khám — đừng chỉ cho là rối loạn tiêu hoá.
2. Kiểm tra các nguyên nhân đơn giản trước — ngủ đủ chưa, ăn đủ chưa, uống nước đủ chưa, đã khám mắt chưa.
3. Đừng coi nhẹ lời kêu đau của trẻ — kể cả khi nghi là liên quan tới việc không muốn đi học, đó vẫn là vấn đề cần tìm hiểu.

Câu hỏi thường gặp